Chúa Nhật XX TN, C, Lc 12,49-53: "Thầy không đến để ban hòa bình, nhưng là đem sự chia rẽ"

“THẦY KHÔNG ĐẾN ĐỂ BAN HÒA BÌNH, NHƯNG LÀ ĐEM SỰ CHIA RẼ”

(Lc 12,49-53)

Duy Khang

Thế giới hôm nay đánh đồng hòa bình với sự im lặng, an toàn với sự thỏa hiệp, và yêu thương với sự dễ dãi. Nhiều người tin rằng tôn giáo, nếu còn chỗ đứng, chỉ nên là một lời an ủi nhẹ nhàng, một liều thuốc tinh thần giúp người ta sống yên ổn trong xã hội đa nguyên, nơi “ai cũng đúng phần nào”. Trong bối cảnh đó, bất cứ điều gì gây chia rẽ, làm tổn thương đến cảm xúc hay thách thức niềm tin cá nhân đều bị xem là cực đoan, bảo thủ, thậm chí nguy hiểm.

Nhưng chính giữa một thế giới khao khát sự hòa hợp bề mặt ấy, Đức Giêsu, Đấng được gọi là Hoàng Tử Bình An, lại nói một câu khiến chúng ta sững sờ: “Anh em tưởng rằng Thầy đến để ban hòa bình cho trái đất sao? Thầy bảo cho anh em biết: không phải thế đâu, nhưng là đem sự chia rẽ” (Lc 12,51).

Phải chăng Chúa đi ngược với sứ điệp yêu thương của mình? Có phải Tin Mừng là “tin dữ”? Hoặc có thể, chính chúng ta đang hiểu sai về hòa bình, và cũng hiểu sai về Tin Mừng. Bởi vì Tin Mừng đích thực không phải là lời ru ngủ, mà là lửa (x. Lc 12,49). “Lửa” đốt cháy sự giả dối, lửa thiêu rụi những thỏa hiệp với tội lỗi, và lửa thanh luyện con người khỏi sự trung lập tinh thần.

Trong một thế giới muốn hòa bình mà không cần sự thật, Tin Mừng đích thực sẽ gây “chia rẽ”. Nhưng đó là sự chia rẽ cần thiết để sự thật được tỏ lộ, để tình yêu trở nên sáng tỏ, và để những ai thực sự thuộc về Đức Kitô được tỏ ra giữa một nhân loại đang lầm lạc trong bóng tối của sự tương đối và im lặng.

1. Sự chia rẽ, hệ quả tất yếu của chân lý

Đức Giêsu không cổ võ bạo lực. Ngài đến để công bố Tin Mừng cứu độ, đem con người trở về với Thiên Chúa. Nhưng sự hiện diện của Ngài đồng thời cũng là sự phán xét, là ánh sáng chiếu vào bóng tối, là sự thật phơi bày dối trá. Chúa không gây chia rẽ, nhưng lời Ngài buộc con người phải chọn lựa, và chính sự chọn lựa ấy tạo nên ranh giới: người tin và người không tin, người dấn thân và người thỏa hiệp, người theo sự thật và người né tránh nó: “Ánh sáng đã đến thế gian, nhưng người ta đã chuộng bóng tối hơn ánh sáng, vì các việc họ làm đều xấu xa” (Ga 3,19).

Trong Tin Mừng hôm nay, Chúa nêu lên hình ảnh cụ thể: “Năm người trong một nhà sẽ chia rẽ: ba chống lại hai, hai chống lại ba…” (Lc 12,52). Sự thật, khi được sống một cách triệt để, đôi khi sẽ làm tan vỡ những tình cảm thân tình nhất: gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, vì nó không cho phép sự thỏa hiệp nửa vời. Tục ngữ Việt Nam nói: “Sự thật mất lòng.” Nhưng mất lòng là cái giá để cứu linh hồn.

2. Không phải hòa bình bằng mọi giá, mà là hoán cải bằng lửa

Chúa Giêsu mở đầu đoạn Tin Mừng bằng một lời mạnh mẽ: “Thầy đã đến ném lửa vào mặt đất, và Thầy những ước mong phải chi lửa ấy đã bùng lên!” (Lc 12,49).

Lửa ấy là lửa của Thánh Thần, lửa của chân lý, lửa của tình yêu cứu độ. Nhưng lửa ấy cũng thiêu rụi những giả hình, thỏa hiệp và tội lỗi. Đó không phải là thứ “hòa bình” dựa trên sự im lặng, mà là một cuộc biến đổi tận căn, bắt đầu từ sự xung đột trong chính nội tâm.

Công đồng Vatican II viết trong Hiến chế Gaudium et Spes: “Chỉ trong ánh sáng của Thiên Chúa, con người mới thực sự hiểu được mình là ai” (GS 22).

Khi ánh sáng ấy đến, nó làm lộ ra mọi điều dấu kín. Và không phải ai cũng vui mừng đón nhận. Chính vì thế, Tin Mừng không chỉ đem lại “bình an”, mà còn gây xáo trộn, không phải để hủy diệt, mà để chữa lành.

3. Những chia rẽ là dấu hiệu của chọn lựa thật

Trong thời các thánh tử đạo Việt Nam, nhiều người đã phải sống đối mặt với lời Chúa Giêsu nói hôm nay. Có người bị cha mẹ từ bỏ, có người phải từ chối mệnh lệnh vua quan, có người chấp nhận mất mạng vì một chọn lựa: “Tôi tin Đức Kitô là Đấng Cứu Độ.” Thánh Phaolô nói: “Tôi coi mọi sự là thiệt thòi so với mối lợi tuyệt vời là được biết Đức Giêsu Kitô” (Pl 3,8).

Sự chia rẽ, vì thế, không phải là thất bại của Tin Mừng, nhưng là dấu chỉ của người môn đệ đích thực, người dám chọn Chúa dù phải đi ngược dòng. Hòa bình đích thực không thể có nếu không dựa trên sự thật và sự thật đòi phải có lòng can đảm để đáp lại tiếng Chúa. Trong một bài phát biểu của Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI vào 2005, ngài đã từng nói: “Chúa Kitô không hứa cho chúng ta một đời sống yên ổn, nhưng là một đời sống có ý nghĩa.”

Tin Mừng hôm nay không khuyến khích chia rẽ, nhưng cảnh tỉnh chúng ta: Sự thật luôn đòi hỏi phải chọn lựa, và chọn lựa ấy đôi khi dẫn đến xung đột, mất mát ngay cả trong chính gia đình hay xã hội. Khi Đức Giêsu nói Ngài đến để “gây chia rẽ”, Ngài không ca ngợi sự bất hòa, nhưng mạc khải cho ta thấy: Tin Mừng không bao giờ là trung lập. Theo Chúa là chọn đi ngược lại những gì dễ dãi, chọn nói thật thay vì giữ im lặng, chọn tình yêu hy sinh thay vì thứ hòa bình giả tạo.

Ngày nay, nhiều Kitô hữu bị cám dỗ sống một đức tin “vô hại” không gây phiền hà, không làm ai khó chịu, không bị ai chống đối. Nhưng đó không phải là Tin Mừng của Đức Giêsu. Ngài đến để ném lửa và mong ngọn lửa ấy bùng cháy trong từng tâm hồn: “Nếu thế gian ghét anh em, hãy nhớ rằng họ đã ghét Thầy trước” (Ga 15,18). Bởi vậy, trong cuộc sống thường ngày, Đức Giêsu đòi hỏi người môn đệ không được chọn sự an toàn của thỏa hiệp, nhưng phải trung thành với lương tâm, sống ngay thẳng, công chính, dù có bị hiểu lầm hay chống đối. Cái giá của việc sống thật có thể là sự cô đơn, nhưng đó là con đường dẫn đến bình an đích thực, bình an trong Chúa.

Với thế giới hôm nay, Tin Mừng mời gọi một thứ hòa bình khác: không phải hòa bình bằng sự im lặng trước bất công, mà là hòa bình xây trên công lý, sự thật và hoán cải. Khi người Kitô hữu sống trung thực với đức tin của mình, họ trở nên men, muối và ánh sáng, dù nhỏ bé nhưng có thể làm bừng cháy cả một thế giới đang mỏi mòn tìm ý nghĩa cuộc sống và sự bình an trong tay Thiên Chúa. Cho nên, chúng ta không được sợ chia rẽ khi phải chọn điều đúng. Thà mất sự yên ổn để trung thành với Chúa, còn hơn giữ sự hòa thuận giả tạo mà phản bội Tin Mừng.

Nguyện xin Chúa ban cho mỗi chúng ta ngọn lửa yêu mến và can đảm, để dù sống trong một thế giới mờ tối, chúng ta vẫn không ngại bừng sáng lên vì chân lý để Tin Mừng được tỏa sáng và sự thật được hiển lộ. Đó mới là bình an đích thực mà Chúa Giêsu mời gọi chúng ta trong cuộc sống.