Chúa Nhật VI TN, A, Mt 5,17-37: Kiện toàn Lề luật

KIỆN TOÀN LỀ LUẬT

(Hc 15,15-20; 1Cr 2,6-10; Mt 5,17-37)

M. Minh Tước

Trong đời sống đức tin, nhiều người nghĩ lề luật là gánh nặng, hạn chế tự do và thậm chí làm mất đi niềm vui cuộc sống. Nhưng thực ra, lề luật Thiên Chúa ban là ân sủng, giúp con người trưởng thành, ý thức trách nhiệm và hướng tới sự hoàn thiện. Lề luật không nhằm trừng phạt mà dẫn dắt chúng ta sống tốt hơn, sống có trách nhiệm để mang lại hạnh phúc cho bản thân và tha nhân. Qua bài Tin Mừng hôm nay, Đức Giêsu khẳng định rằng: “Anh em đừng tưởng Thầy đến để bãi bỏ Luật Môsê hoặc lời các ngôn sứ. Thầy đến không phải để bãi bỏ, nhưng để kiện toàn” (Mt 5,17). Tức là Chúa Giêsu không hủy bỏ lề luật cũ, mà đưa nó đến sự hoàn thiện, phù hợp hơn với ý định yêu thương của Thiên Chúa. Vậy, Chúa kiện toàn lề luật như thế nào?

Bài đọc I (Hc 15,15-20), Thiên Chúa ban cho con người tự do lựa chọn giữa sự sống và sự chết, giữa điều lành và điều dữ. Ngài không ép buộc, nhưng mời gọi chúng ta kính sợ Thiên Chúa, là nguồn mạch khôn ngoan để tiến tới hạnh phúc vĩnh cửu. Như thế, Lề luật chính là con đường Thiên Chúa vạch ra, giúp con người hướng tới điều thiện hảo và vẹn toàn trong ơn nghĩa của Ngài.

Bài đọc II (1Cr 2,6-10), thánh Phaolô nói về lẽ khôn ngoan nhiệm mầu của Thiên Chúa, được mạc khải qua Thánh Thần: “Điều mắt chẳng hề thấy, tai chẳng hề nghe, lòng người không hề nghĩ tới, đó lại là điều Thiên Chúa đã dọn sẵn cho những ai mến yêu Người” (1Cr 2,9). Nghĩa là yêu mến Thiên Chúa là tuân giữ lề luật để nhận ra ân sủng nơi Chúa Kitô. Chính Đức Kitô đã kiện toàn lề luật bằng cách hy sinh trên thập giá, mang lại ơn cứu độ và ân sủng dồi dào cho những ai khao khát sự thật trong đức tin.

Qua bài Tin Mừng (Mt 5,17-37), Chúa kiện toàn Lề Luật bằng cách đi sâu vào nội tâm con người, chứ không dừng ở hành vi bên ngoài. Ngài đưa ra mức độ tội rất cụ thể: như giận dữ trong lòng ngang với giết người (cc. 21-22). Ngoại tình không chỉ là hành động, mà ngay từ cái nhìn tham dục (cc. 27-28). Lời nói phải chân thật: “Có thì nói có, không thì nói không; thêm thắt điều gì là do ma quỷ mà ra” (cc. 33-37). Làm hòa trước khi dâng của lễ: “Nếu nhớ có người anh em bất bình với mình, hãy để của lễ lại, đi làm hòa trước...” (cc. 23-24).

Có lẽ Chúa Giêsu kiện toàn lề luật không chỉ câu nệ theo Luật để hành động, mà mọi hành động phát xuất từ tình yêu. Luật cấm không được làm điều xấu cho kẻ khác, trong khi tình yêu buộc phải làm cho người khác điều tốt mà ta muốn họ làm cho mình, và làm ở mức độ tối đa[1]. Chúa không chất gánh nặng lề luật trên vai con người, nhưng Ngài kiện toàn lề luật, để nó có sự hài hòa trong mối tương quan giữa con người với nhau và Thiên Chúa với nhân loại.

Chúa không bại bỏ lề luật, nhưng kiện toàn, nghĩa là Chúa Giêsu lên án lối sống đạo đức giả của các luật sĩ và Pharisêu. Họ giữ lề luật tuyền thống của tiền nhân rất chi tiết qua hình thức bên ngoài, như rửa tay, rửa chén đĩa..., giữ ngày sabát. Nhưng họ lại thiếu lòng bác ái và yêu thương, nên tâm lòng họ xa Chúa (x. Mt 15,8).

Chúa Giêsu kiện toàn bằng cách biến tất cả lề luật thành luật tình yêu: “Anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em” (x. Ga 15,12). Tấm gương cao quý mà Đức Giêsu đã sống điều đó qua lời giảng, phục vụ (rửa chân các môn đệ), chữa lành, và đặc biệt qua cái chết trên thập giá để trao ban tình yêu, tha thứ, mang bình an cho những ai khát khao sự sống Nước trời.

Trong xã hội hôm nay, nhiều người sống thiếu ý thức trách nhiệm với lề luật: họ sống buông thả theo ý riêng, vi phạm các điều răn Thiên Chúa và giới răn Hội Thánh; ly dị, ngoại tình, phá thai, làm chứng gian, bỏ lễ Chúa Nhật… Họ coi lề luật như ràng buộc, chứ không phải tấm bảng chỉ đường dẫn đến ơn nghĩa Chúa và tình yêu tha nhân.

Có thể cho rằng Lề luật gắn liền với lòng thương xót, nếu thiếu nó thì chúng ta chỉ sống ích kỷ như “ốc đảo” mà thôi. Thánh Phaolô nhắc nhở: “Lòng bác ái không được giả hình... thương mến nhau với tình huynh đệ, coi người khác trọng hơn mình; nhiệt thành, không trễ nải; lấy tinh thần sốt sắng mà phục vụ Chúa” (x. Rm 12,9-11). Người công chính đích thực là mở rộng lòng, giúp đỡ người khổ đau; các nạn nhân chiến tranh, bệnh tật, thiên tai, để thể hiện mối tương thân tương ái với mọi người, như lời thánh Phaolô: “Yêu thương là chu toàn lề luật” (Rm 13,10).

Qua các bài đọc, Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta hãy để Chúa kiện toàn luật trong chính cuộc đời mình, từ nội tâm đến hành động, từ lời nói đến việc làm. Như thế, chúng ta sống không chỉ giữ luật bên ngoài, nhưng về nội tâm để sống kết hợp với Thiên Chúa và sống với mọi người qua cung cách ứng xử. Chúa Giêsu kiện toàn là muốn nối kết lề luật cũ của Cựu Ước với lề luật mới của Tân Ước, là giúp con người trở nên hoàn thiện trong đức ái và mến Chúa yêu người, đó là giới răn trọn hảo của Thiên Chúa đã truyền dạy (x. Mt 22,40).

Lạy Chúa Giêsu, Chúa đến không phải để bãi bỏ lề luật, nhưng để kiện toàn là biến nó thành tình-yêu-hóa Lề luật. Xin ban cho chúng con ơn biết yêu mến lề luật Chúa, sống bác ái và yêu thương nhau. Từ đó chúng con sống mến Chúa yêu người một cách chân thành và làm chứng cho tình yêu lòng thương xót của Thiên Chúa giữa một xã hội thiếu tình thương hôm nay. Amen.