Chúa Nhật VI TN, A, Mt 5,17-37: Đức Giêsu kiện toàn Lề luật bằng tình yêu

ĐỨC GIÊSU KIỆN TOÀN LỀ LUẬT BẰNG TÌNH YÊU

(Mt 5,17-37)

M. Giuse Calasanz

Trong lịch sử cứu độ, Thiên Chúa không ngừng dẫn dắt con người bằng Lề Luật và lời các Ngôn Sứ như những cột mốc soi đường cho hành trình đức tin. Thế nhưng, Lề Luật tự nó vẫn chưa đủ để biến đổi con tim con người, nếu thiếu đi sức sống của tình yêu. Chính trong bối cảnh giữa bài giảng trên núi - bản Hiến Chương Nước Trời - Đức Giêsu long trọng tuyên bố: “Anh em đừng tưởng Thầy đến để bãi bỏ Lề Luật hay các Ngôn Sứ. Thầy đến không phải để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn” (Mt 5,17). Ngài không đến như một nhà lập pháp mới để thay thế những điều cũ, nhưng như Đấng kiện toàn Lề Luật bằng tình yêu, đưa Lề Luật vượt qua mặt chữ khô cứng để chạm tới tận chiều sâu của lòng người. Nơi Đức Giêsu, Lề Luật không còn là gánh nặng áp đặt từ bên ngoài, nhưng trở thành con đường của sự sống, được khắc ghi trong trái tim bằng chính tình yêu tự hiến của Ngài.

Vì thế, mở đầu bài Tin Mừng, Đức Giêsu khẳng định: Ngài không bãi bỏ Lề Luật hay các Ngôn Sứ. Điều này cho thấy mạc khải của Thiên Chúa là một dòng chảy liên tục, không đứt đoạn, bởi Thiên Chúa không tự mâu thuẫn với chính mình. Trong chiều hướng này thánh Phaolô viết: “Lề Luật là thánh, điều răn là thánh, đúng và tốt” (Rm 7,12). Lề Luật không xấu, vấn đề không nằm ở Lề Luật, mà ở con tim con người không đủ khả năng sống trọn vẹn Lề Luật ấy. Chính Đức Giêsu cũng khẳng định giá trị bền vững của Lề Luật: “Trước khi trời đất qua đi, thì một chấm một phết trong Lề Luật cũng sẽ không qua đi” (Mt 5,18). Điều này mời gọi chúng ta xét lại một thái độ rất dễ gặp hôm nay: Có người cho rằng sống Tin Mừng là không cần luật lệ, không cần giới răn. Có người nhân danh “tự do Kitô giáo” để sống tùy tiện, coi nhẹ các đòi hỏi luân lý. Nhưng Tin Mừng không phải là sự vô luật, mà là luật của Thần Khí (x. Rm 8,2). Đức Giêsu không phá bỏ nền móng cũ, nhưng xây dựng trên nền móng ấy một ngôi nhà mới, cao hơn, sâu hơn và vững chắc hơn.

Thật vậy, có thể khẳng định từ khóa quyết định của câu Tin Mừng Mt 5,17 là “kiện toàn”. Kiện toàn không có nghĩa là thêm nhiều luật mới, nhưng là đưa Lề Luật tới chỗ trọn vẹn ý định ban đầu của Thiên Chúa. Đức Giêsu không dừng lại ở mặt chữ của Lề Luật, mà đi vào tinh thần và chiều sâu nội tâm.

Bởi đó Ngài nói: “Anh em đã nghe Luật dạy rằng: chớ giết người… còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: ai giận anh em mình thì đáng bị đưa ra toà” (Mt 5,21-22). “Anh em đã nghe Luật dạy rằng: chớ ngoại tình… còn Thầy, Thầy bảo: ai nhìn người phụ nữ mà thèm muốn, thì trong lòng đã ngoại tình với người ấy rồi” (Mt 5,27-28). Ở đây, Đức Giêsu kiện toàn Lề Luật bằng cách đưa nó từ hành vi bên ngoài vào tận đáy lòng con người. Ngài cho thấy: tội lỗi không bắt đầu từ tay, từ miệng, nhưng từ con tim (x. Mc 7,21). Ngôn sứ Giêrêmia đã loan báo điều này từ trước: “Ta sẽ ghi Lề Luật của Ta vào trong lòng chúng” (Gr 31,33). Và ngôn sứ Êdêkien cũng nói: “Ta sẽ ban cho các ngươi một quả tim mới” (Ed 36,26). Trong Đức Giêsu, lời hứa ấy được thực hiện. Ngài không chỉ dạy luật mới, mà ban Thần Khí, để con người có thể sống luật từ bên trong.

Đỉnh cao của việc kiện toàn Lề Luật chính là tình yêu. Đức Giêsu tóm toàn bộ Lề Luật và các Ngôn Sứ trong hai điều răn: “Ngươi phải yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi… và yêu người thân cận như chính mình” (Mt 22,37-40). Thánh Phaolô còn khẳng định mạnh mẽ: “Yêu thương là chu toàn Lề Luật” (Rm 13,10).

Như thế, kiện toàn không phải là siết chặt, mà là làm cho luật trở nên sống động. Khi có tình yêu, Lề Luật không còn là gánh nặng, mà trở thành con đường dẫn đến sự sống. Đức Giêsu chính là Lề Luật sống động. Toàn bộ cuộc đời Ngài là sự vâng phục trọn vẹn thánh ý Chúa Cha: “Lương thực của Thầy là thi hành ý muốn của Đấng đã sai Thầy” (Ga 4,34). Và trên thập giá, Ngài thốt lên: “Mọi sự đã hoàn tất” (Ga 19,30). Chính trong sự tự hiến đến cùng ấy, Đức Giêsu kiện toàn Lề Luật bằng thập giá, nơi tình yêu được đẩy tới mức tuyệt đối[1].

Thật thế, Đức Giêsu không tìm những người hoàn hảo theo nghĩa hình thức, nhưng tìm những con tim biết để cho Lề Luật biến đổi từ bên trong. Như thánh Augustinô nói: “Hãy yêu đi, rồi làm gì thì làm”, bởi vì tình yêu đích thực không bao giờ dẫn ta ra ngoài thánh ý Thiên Chúa[2].

Trong một thế giới dễ rơi vào hai thái cực: duy luật khô cứng thì thiếu lòng xót thương, hoặc tự do vô nguyên tắc thì đánh mất chân lý, lời Đức Giêsu vang lên như con đường trung dung nhưng đầy thách đố: trung thành với Lề Luật trong tinh thần của tình yêu[3].

Như vậy: “Thầy đến không phải để bãi bỏ, nhưng để kiện toàn” không chỉ là một chân lý, mà còn là lời mời gọi sống động cho từng ngày sống của người Kitô hữu. Chúng ta kiện toàn Lề Luật hôm nay là gì? Là chọn yêu thương thay vì oán giận, chọn tha thứ thay vì khép chặt lòng mình, chọn sống trước mặt Thiên Chúa hơn là tìm cái nhìn của người đời.

Xin cho mỗi người, khi chiêm ngắm Đức Kitô - Đấng kiện toàn Lề Luật - biết để cho Thần Khí Ngài khắc Lề Luật tình yêu vào trái tim, để đời sống chúng ta trở thành Tin Mừng sống động giữa lòng thế giới.